چهارشنبه 3 مرداد1386
آیین عروسی در خراسان
آیین عروسی در خراسان
قدیم ، جشن عروسی ، در درگز و شهرستانهای خراسان ، با تفاوت جزئی چنین برگزار می شد.
پس از آنکه ، جهیزیه عروس آماده و شیربهای تعیین شده پرداخت و وسایل جشن عروسی تدارک دیده می شد، شبی را بزرگان خانواده داماد ، مجلسی تشکیل داده و از کسانی که باید دعوت به عمل آید ، تبادل نظر و مشورت می کردند و صورت اسامی آنها را می نوشتند ، یک یا دوروز قبل از شروع جشن بوسیله چند نفر ، به کسانی که نام آنها در آن صورت ، نوشته شده بود اطلاع می دادند که ، در فلان روز ، فلانی پسرش را می خواهد داماد کند ، تقاضا کرده برای شرکت در جشن و صرف ناهار به خانه او تشریف بیاورید، از زنان نیز ؛ به وسیله چند نفر زن دعوت به عمل می آمد.
روز جشن عروسی که در شهرستانهای شمالی خراسان به آن (توی) می گفتند ، در خانه داماد ، جنب و جوش قابل توجهی به وجود می آمد ، صدای ساز و دهل که به آنها (عاشق) می گفتند ، از صبح درخانه داماد بلند می شد و عده ای ، اطاق ها را برای پذیرایی از مردان جدا و زنان علیحده ، فرش و تمیز و مرتب می کردند.
عده ای ، چند راس گوسفند یا بز را به تعداد مدعوین ، سر می بریدند و مشغول پوست کندن و قطعه قطعه کردن گوشت آنها می شدند.آشپزان ، برنج را درتشت های مسی بزرگ خیس می کردند . عده ای دیگر جای دیگ های پخت برنج را در گوشه ای از حیاط خانه ، به صورت اجاق تهیه می نمودند ، برای پذیرائی از مردان ، چند نفر مرد ورزیده و مجرب و پذیرائی از زنان هم ، چند نفر زن ، انتخاب می کردند.
آنها با در نظر گرفتن تعداد مدعوین ، به تهیه و آماده کردن سفره و بشقاب و سینی و ظروف دیگر مشغول می شدند، معمولا برای مجالس عروسی همچنان که امروز در شهرها از موسسات مربوط کرایه می کنند، در آن زمان از خانه یکنفر خیر محل که تمام وسایل پذیرائی جشن عروسی یا روضه خوانی را از قبیل : قالی ، گلیم ، انواع دیگ ، چلو صافی ، تشت برنج خیس کنی ، سفره ، بشقاب ، کاسه ، آب دبه لگن ، سینی ، سماور و غیره ، که همه این ظروف را که در گوشه هر یک نام صاحب آن حک شده بود ، وقف این کار خیر نمود بوده می آوردند و پس از انجام کار تمیز و شسته و پاک کرده ، می بردند و با تشکر به صاحبش پس می دادند.
یک عده هم ، مشغول شکستن هیزم و فراهم کردن سوخت بودند.
در قسمت زنان هم ، چند زن مشغول تهیه نان بودند ، که بموقع خمیر می کردند و نان مورد احتیاج را به صورت نان لواش ، که به آن به اصطلاح محلی (یوخا) می گفتند ، می پختند و حاظر می نمودند.
ناهار را که عبارت بود از پلو و گوشت یخنی می پختند و آماده می کردند.
در تمام روزهای برگزاری جشن عروسی که از سه روز تا هفت روز بود، نوازندگان محلی (عاشق ها) در گوشه ی خانه روز فرشی نشسته و آهنگ های شادی می نواختند و عده ای از دختران و زنان حلقه وار دور دایره با لباس های نو و رنگارنگ و زیبا به رقص می پرداختند.
یخنی: خورشت گوشت لخت، که گوشت را قطعه قطعه کرده با دنبه در دیگهای چدنی می پختند و لای برنج می گذاشتند ، آب و روغن گوشت غذا را خوشمزه و لذیذ می کرد.
منبع: فرهنگ مردم (سید علی میرنیا)
شنبه 30 تیر1386
یک شعر زیبا از استاد عماد خراسانی همراه با آواز استاد شجریان
امیدوارم که مورد توجه قرار بگیره
يَرَه گَه كارِ مو و تو دِرَه بالا مي گيرِه
ِ ذره ذِره دِرَه عشقت تو دِلُم جا مي گيرِه
روز اول به خودُم گُفتُم ايَم مثل بَقيِ
حالا كم كم مي بينُم كار دِرَه بالا مي گيرِه
چَن شَبه واز مثِ چهل سال پيش ازاي مرغ دِلُم
تو زمستون بِهِنَه ي سِبزهُ و صِحرا مي گيرِه
چَن شَبه واز مي دوزُم چِشمامِه تا صُبحه به چُخت
یا بِيِك سَم بيخودي مات مِنَهُ، را مي گيرِه
تا سحر جُل مي زِنُم خواب به سُراغُم نمياد
هي دِلُم مثل بِچَه بِهَنِه بي جا مي گيرِه
موگومِش هرچي كه مَرگِت چيه كوفتي! نِمِگَه
عَوَضِش نِق مِزِنَه ذِكر خدايا مي گيرِه
پيري و معركه گيري كه مِگَن كار مويه
دِفتر عُمر داره صفحه پينجاه مي گيرِه
اون كه عاشق شده پِنهون مِكِنَه مثل اويَه
كه سِوار شُتُرَ و پوشتِشِه دولا مي گيرِه
كُتا كِردَن دامِنارِ تا بيخِ رون، مَشتي عماد!
ديگه مِجنون توي خواب دامنِ ليلا مي گيره
عماد خراسانی
يَرَه گَه: علامت اشاره به شخص مقابل است
ايَم : این هم – بَقيِ : بقیه – چَن : چند – واز : باز، باردیگر – مثِ : مثل - بِهِنَه ي : بهانه – چُخت : سقف اتاق - بِيِك : به یک – سَم : سمت - مات مِنَهُ : خیره شدن – جُل زدن : شانه به شانه شدن در خواب -
پينجاه : پنجاه - كُتا كِردَن : کوتاه کردند – دامِنارِ : دامن ها را - بيخِ رونِ : نزدیک ران -
جمعه 29 تیر1386
دوبیتی خراسانی-2
بیاجانابه جانِت بنده یُم مو بغل بُگشا که سِرماخوردَه یُم مو
بغل بُگشا ُوزودُم در بغل گیر همو یار قدیمِ کهنه یُم مو
سر راه مورَه دختر گرفته کمربند موره مُحکم گرفته
بِرِن بر مادر دختر بگویِن که عقد ما و دختر سر گرفته
پنجشنبه 28 تیر1386
دوبیتی خراسانی-1
سه پَن روزه که بوی گل نیامد صدای چهچه بلبل نیامد
بِرِن از باغبان گل بِپُرسِن چرا بلبل به سیر گل نیامد
شب مهتاب مهتابُم نیامد نشستُم تا سحر خوابُم نیامد
نشستُم تا سحرقلیوکشیدُم که یارهرشُوم امشب نیامد
قلیو:قلیان
پنجشنبه 5 بهمن1385
عکس کوچولویی گل مراد و همسر اینده اش!
امروز دوتا عکس خوشگل براتون توی وبلاگ می زارم
من خودم با دیدن این دوتا عکس یاد گل مراد افتادم شمارو نمی دونم؟
یکشنبه 24 دی1385
دختر یا پسر
دختر يا پسر
قيلُ و قال ُ و سَروصدايَه ؛خَنَه ي مَش رِمِضون
يِكيَم رُو پوشتِ بُومبَه و دِرَه مِگَه اَذوُن
زَن مَشتِي كِه آبِستَن بودَه ؛ وَضعِ حَملِشَه
رُوزِ ماهُ و سالِشِه؛ مادَر زَنَه كِردَه نِشون
هَمَگي دَست بِدُعايَن كِه بِچَش پِسَر بِشَه
پِسَر و پِسَر تويِ زَنا شُدَه وِردِ زِبون
مامايِ پيرَه زَني ؛ بِچَه رِه دُنيا مِي يَرَه
جُفتِ پاش بِدَستِشُو مِگيرَه او رِه سَرنِگوُن
نَه نَه گَه تا بِچَه رِه ؛اُوجُور؛دِلَنگُون مِي بينَه
مِگَه اَلان مُدُوَه اُوجور بِحَلقِ بِچَه خُون
تا صِداي گِريَه بِچَه رِه هَمَه مِشنُفَن
مامايَه زُود مِيذَرَه بِچَه ءِ نُوزادِه مِيوُن
هَمُو دَم دُختَه مِرَه چَشمِ هَمَه بِه مينِ پاش
بِه بينَن صافَه يا يَك چيزيَه اونجِه آويزون
اَز قِضا نِوزادَه يَك دُخترِيَه مِثلِ هُلو
زائُو گِريَه مُفتَه چون يَك پِسَري ِ داشته گِمُون
مامايَه مِگَه ماشاالله قِدَمِش مُبارَكَه
دُختَرَه مِثالِ اوُ فِرِشتَه هايِ آسِمُون
خُوش و خوارشُو پُوشتِ چَشمِي بِه او نازُك مِكنَن
يِكيشا مِگَه مَگِر تُحفه آوردَه بِه جِهوُن
مَشتي يَم تا مِشنُوَه كِه دُختَرَه باد مِكِنَه
بُرج زَهرِ مار و اَخمي مِشَه تويِ رُوش عَيُون
اِي خُنُك بازِيا مالِ عَهدِ جاهِلَيتَه
دُشمَني با زَن و دُختر چِيَه اِي دُور و زِموُن
عَرَبايِ مُوش خَورِ بِيابُوني اِيجور بُودَن
يادِگار ماندَه مِيوُنِ زَنايِ فارسي زِبوُن
اوُلاد، اوُلادَه، چِه فَرقِي مِكِنَه نَر و مَدَش
اوُ بَدَه كِه بِشَه رِند و پَست و پُور مَكر و فُسُون
اَگه خُوب بِشَه هَمُو دِختَره يَم تاجِ سَرَه
پسَرَم بَدَه اگِر كِه بِشَه شَر و بي بُتون
دُختَري كِه عاقِله و فَهميدَه يَه و كِمال دِرَه
بِهتَرَه از پِسَرِي كِه خُله و دِرَه جُنون
طالِبِ علم اَگِه بُودَن بِخُدا هَر دُو خوبَن
چيزِي كِه بِشَه عَيون، اورِه چِه حاجَت بِه بَيون
نَسلِ بَد ايشالله تُو كشورِ ايروُن نِبِشَه
چِه خُراسوُن و چِه تِهرونُ و چه شَهر هَمَدون
توضیحات:
خَنَه:خانه-پُوشت:پشت-اَذون:اذان-نِشون:نشان-بِچَش:بچه اش-زِبون:زبان-ماما:قابله-مِی یَرَه:می اورد-میگِره:می گیرد-مَدُوَه:میدود-میشنُفَن:میشنوند-میذَرَه:میگذارد-مُفتَه:می افتد-خُوش:مادرشوهر-خوارشو:خواهرشوهر
یکشنبه 21 آبان1385
مراسم چهار شنبه سوری (قسمت دوم)
با سلام خدمت خوانندگان عزيز وبلاگ امروز قسمت دوم مراسم چهارشنبه سوري كه در خراسان مرسوم هست را براي شما مي نويسم البته بايستي به اين نكته اشاره كرد كه اكثر اين مراسم ديگر در خراسان مرسوم نيست مگر اينكه در معدودي از روستاهاي خراسان بعضي از اين مراسم وجود داشته باشه به هر حال شنيدن اين رسوم خالي از لطف نيست.
قسمت دوم:
مراسم خصوصي
در اين شب مراسم ديگري هم اجرا مي شود كه خصوصي است و بوسيله زنها انجام مي گردد و مردان حق شركت در آنرا ندارند.
مراسم خصوصي زنها بيشتر مربوط به گرفتن حاجت و بخت گشايي دختران و رفع درد و بلاست.
اگر خانواده اي مريض و ناخوشي داشته باشد يكي از زنهاي آن خانواده اول شب ؛ چادررختخوابي بسر مي كند و به نيت شفاي مريض يك ملاقه بدست مي گيرد و به در خانه همسايه مي رود و بدون آنكه كلمه اي صحبت كند چهار مرتبه با ملاقه به در مي كوبد.صاحبخانه ملاقه او را مي گيرد و مقداري خوراكي توي آن ريخته براي آن زن مي آورد. آن زن خوراكي ها را به منزل مي برد و به مريض مي خوراند و معتقد است كه مريض بدين وسيله شفا خواهد يافت.
ممكن است صاحبخانه بجاي خوراكي مقداري برنج و حبوبات خام توي ملاقه آن زن بريزد و در اين صورت آن زن از برنج و حبوبات خام ديگري كه بدست آورده غذايي مي پزد و به مريض مي خوراند.
در صورتي كه صاحبخانه خود مريض باشد يا سفري داشته باشد از دادن خوراكي به آن زن خودداري مي كند و با گفتن عباراتي از قبيل ((ناخوش داريم)) يا ((سفري داريم)) جواب رد به او مي دهد زيرا معتقد است كه دادن خوراكي به ((ملاقه زن)) براي ناخوش يا سفر كرده او نحوست دارد و موجب خطر است.
از مراسم خصوصي آنكه بيش از همه قابل ملاحظه است و به طرق گوناگون اجرا مي شود مراسم بخت گشايي دختران مي باشد. از مراسم بخت گشايي دختران در شب چهارشنبه سوري آنچه در بين مردم مرسوم و مهمتر مي باشد عبارت است از:
1- بخت گشايي بوسيله بستن قفل به گردن و نشستن سر چهار راه
2- بخت گشايي از طريق نشستن روي چرخ كوزه گري و شكستن گردو
3- بخت گشايي بوسيله گول زدن عطار سرگذر و خريدن ((وشاي عاطل و باطل)) از عطار رو به قبله
4- بخت گشايي بوسيله بيرون كردن دختر از خانه و تعقيب او با نيمسوز
5- بخت گشايي بوسيله بستن نخ سفيد به دو شست و نشستن لب جوي آب
6- بخت گشايي از طريق نشستن پاي منار مسجد وبستن قفل به گوشه چادر خود
7- بخت گشايي بوسيله شكستن گردو و روشن كردن شمع در سر چاههاي در دباغ خانه
از هفت قسم بخت گشايي فوق قسم پنجم و ششم و هفتم در خراسان بيشتر معمول است كه ذيلا بشرح آنها مي پردازيم:
اول: بخت گشايي بوسيله بستن نخ سفيد به دو شست و نشستن لب جوي آب:
دختراني كه بختشان بسته است و بي شوهر مانده اند صبح روز چهارشنبه آخر سال قبل از طلوع آفتاب كوزه سفالين آب نديده نوي را با يك قيچي و مقداري نخ سفيد برداشته با اتفاق زن شوهر داري از كسان خود مي روند لب جوي آب ؛ كوزه را پر آب مي كنند و در كنار خود مي گذارند.قيچي را هم پهلوي كوزه قرار مي دهند و روي زمين مي نشينند . بعد زن شوهر داري كه همراه آنهاست دو شست دختر را با نخ سفيد مي بندد و خودش در گوشه اي پنهان مي شود. اولين رهگذري كه از آنجا عبور مي كند و مي فهمد كه آن دختر براي چه آنجا نشسته است جلو مي ايد و قيچي را بر مي دارد و نخ ميان دو انگشت او را با قيچي پاره مي كند و مي گويد (( بستگي بختت را بريدم)) بعد قيچي را به زمين مي گذارد ودور مي شود. آن دختر كوزه آب را برداشته و به منزل بر مي گردد. همينكه به منزل رسيد لخت مي شود يك عدد تغار(كشك ساب) وارونه روي سرش مي گذارد و هفت بار دور حياط مي چرخد و در هر نوبت هفت بار مي گويد(( بختم واشد بختم واشد ...))
دوم- بخت گشايي از طريق نشستن پاي منار مسجد و بستن قفل به گوشه چادر خود:
دخترهايي كه دم بخت هستند شب چهارشنبه آخر سال قفلي به گوشه چادرشان بسته ، مي روند پاي منار يا گلدسته مسجد. يك بشقاب شيريني و نبات روي زمين جلو خود مي گذارند و كليد قفل را هم روي بشقاب شيريني و نبات مي نهند و منتظر مي نشينند.
از ميان اشخاصي كه از آنجا عبور مي كنند و به اين رسم آشنا هستند يكي پيش مي آيد و كليد را بر مي دارد و قفل را از گوشه چادر آن دختر باز مي كند و مي گويد: ((خدا بختت را باز كند)) سپس بشقاب شيريني را توي جيبش خالي مي كند و كليد را به دختر مي دهد و از آنجا دور مي شود.در اين موقع دختر از جا بلند مي شود و از يكي از مردان رهگذر سوالي مي كند. مثلا مي گويد:(( آقا بازار سرشور كجاست؟)) يا (( بالا خيابان كدام طرف است؟)) .پس از اين مراسم دختر به خانه مراجعه مي كند و معتقد است به زودي شوهر خوبي برايش پيدا خواهد شد. هرگاه دختر بخواهد كه شوهرش يكنفر كاسب و بازاري باشد بايد سوال فوق را از يكنفر كاسب و اهل بازار بكند و اگر مايل باشد كه شوهرش يكنفر اداري باشد بايد سوال فوق را از كارمند اداري بكند.
سوم- بخت گشايي بوسيله شكستن گردو در سر چاه هاي دباغ خانه:
اگر دختر به هيچيك از طرق فوق بختش گشوده نشد هفت دانه گردو و هفت دانه شمع و يك عدد قوري و مقداري شيريني مي خرد و در شب چهارشنبه آخر سال با يك زن شوهردار به يكي از دباغ خانه هاي نزديك شهر مي رود ودر آنجا شيريني ها را به دباغ باشي مي دهد و بهمراه او به سر چاه هاي دباغ خانه مي رود.
دختر گردوها را يك به يك برلب چاه ها مي گذارد و زير پا مي شكند تا به چاه هفتم مي رسد. در اين موقع بر مي گردد و مجددا از كنار چاه ها عبور مي كند و به هر چاه كه مي رسد مرد دباغ يكي از شمعها را روشن كرده در جلوي پاي دختر در محل گردوي شكسته مي گذارد و اين عمل را ادامه مي دهد تا چاه هفتم ، پس از انجام اين مراسم ، دختر قوري را از آب دباغ خانه پر مي كند و با خود به منزل مي برد.
دختر بايد در مراجعت به منزل با اولين مرد يا اولين پسري كه برخورد مي كند چند كلمه حرف بزند و قدري شيريني دردهان او بگذارد و با آب كه از دباغ خانه آورده هفت چهارشنبه غسل كند تا بختش باز شود.
نكته : انشالله موارد بخت گشايي شماره 1 تا 4 را به زودي در وبلاگ خواهم گذاشته با اينكه اين مراسم زياد در خراسان مرسوم نبوده است و شنيدن آنها خالي از لطف نيست.
از خوانندگان عزيز تقاضا دارم با راهنمايي هاي خود مرا در بهتر كردن اين وبلاگ ياري نمايند
توضيحات:
سرشور= يكي از محله هاي قديم و معروف مشهد كه تقريبا نزديك حرم مطهر حضرت رضا (ع) قرار دارد
پنجشنبه 11 آبان1385
مراسم چهار شنبه سوری(قسمت اول)
مراسم چهارشنبه سوري در خراسان
آداب چهارشنبه سوري بر دو قسم است:
يكي از آداب عمومي كه همه در آن شركت مي كنند و مهمترين آنها آتش افروزي در شب مزبور مي باشد و ديگر آداب خصوصي كه مخصوص نهاست و مردها حق شركت در آنرا ندارند.
اول مراسم عمومي:
خراساني ها در شب چهارشنبه سوري نزديك غروب آفتاب هفت بوته(يا سه بوته) آتش در وسط كوچه و يا صحن حياط گذاشته و به اصطلاح خودشان ((بُته روشن مي كنند)) سپس پير و جوان و كوچك و بزرگ از روي بوته هاي آتش مي پرند و براي دفع پليدي ها اين شعر را مي خوانند:
زردي ما از تو سرخي تو از ما
زنهايي كه بچه كوچيك و شيرخوار دارند.بچه هاي قنداقي را در بغل گرفته شادي كنان و قهقهه زنان آنها را از روي آتش رد مي كنند.در دهات اطراف خراسان در موقع پريدن از روي آتش مي گويند:
آلا بدر بلا بدر دزد و حيز از دها بدر
و به اين طريق آل ها و دزدها و بلاها را از ده خود مي رانند.
پس از آن آتش را مي گذراند تا آخر بسوزد زيرا خاموش كردن آتش و فوت كردن به آنرا بد مي دانند.وقتي آتش تا آخر سوخت و خاكستر شد يكي ازاعضاء خانواده خاكسترش را بر مي دارد مي برد سر چهار راه مي ريزد تا باد ببرد.
اين مراسم تقريبا در تمام ايران با مختصر تفاوتي اجرا مي شود و تفاوت آن بيشتر در شعري است كه موققع پريدن از روي آتش خوانده مي شود.
پس از مراسم آتش افروزي براي دفع قضا و بلا مقداري زغال (كه علامت سياه بختي است) و اندكي نمك(كه علامت شور چشمي است) و يك عدد سكه دهشاهي(كوچكترين سكه رايج كشور-علامت تنگدستي) در كوزه سفاليني كه قبلا براي اين كار تهيه كرده اند انداخته و هر يك از افراد خانواده يكبار كوزه را دور سر مي چرخاند و نفر آخري آن كوزه را به بالاي بام مي برد و از انجا به ميان كوچه پرتاب كرده مي گويد:
درد و بلاي خَنه رَه رِختُم به توي كوچه
و به اين طريق سياه بختي و شور چشمي و تنگدستي را از خانه خود دور مي سازند.
وقتي مراسم شكستن كوزه پايان يافت اهل خانه دورهم جمع مي شوند و شادي مي كنند و آجيل و شيريني مي خورند.اين آجيل كه به آجيل چهارشنبه سوري يا آجيل بي نمك موسوم است تشكيل مي شود از انجير و كشمش و خرما و توت خشكه و فندق و پسته بادام خام و امثال آنها و معتقدند كه خوردن آجيل بي نمك در شب چهارشنبه سوري شگون دارد.
خراسانيها در شب چهارشنبه آخر سال آنچه كوزه كهنه در خانه دارند مي شكنند و بجاي آن كوزه نو مي خرند و نيز براي تكميل عيش و سرور خود در صورت داشتن استطاعت چهار رنگ پلو درست مي كنند كه عبارت است از:
((رشته پلو –عدس پلو- زرشك پلو- ماش پلو)) و مقداري از آنرا براي اقوام نزديك خود مانند دختر و نوه و عروس كه در خانه ديگري مسكن داشته باشند مي فرستند.
انشالله مراسم خصوصي شب چهارشنبه صوري را در اينده نزديك مي نويسم
از خوانندگان محترم در خواست دارم كه حتما قسمت دوم مراسم چهار شنبه سوري را مطالعه نمايند
جمعه 14 مهر1385
آش ابودردا
با عرض معذرت چند وقتی است که من نتونستم وبلاگ رو اپدیت کنم ولی از این به بعد سعی خواهم کرد که مطالب جدیدی به این وبلاگ اضافه کنم
مطلبی که امروز براتون می نویسم مربوط به یکی از آش های نذری است که در خراسان مرسوم می باشد
عوام الناس عموما کلمه ابوالدرداء را ابودردا تلفظ می کنند و ظاهرا از جهت مشابهت یا قرابتی که این کلمه با کلمه (درد) فارسی دارد چنین پنداشته اند که ابوالدردا در دوران عمر خود همیشه مریض و علیل بوده و هرگز روی سلامتی به خود ندیده است.
شاید همین تصور آنان را بفکر انداخته است که برای دفع بیماری از خانه و شفای بیمار خویش آشی به نام آش ابودردا بپزند و بین فقرا تقسیم کنند.این آش روز چهارشنبه آخر صفر پخته می شود و مراسم آن به شرح زیر انجام می گیرد:
هنگام طلوع آفتاب صاحب نذر چادر بسر کرده کاسه ای بدست می گیرد و به هفت خانه که یکی از اعضاء آن فاطمه نام داشته باشد می رود و ضمن بیان احوال خود و بیماری که دارد هفت رنگ آجیل از آن خانه ها گدایی می کند.
بعد مقداری آرد و سبزی (تره و جعفری و برگ چغندر و گشنیز و امثال آنها) نیز از عطاری یا سبزی فروش رو به قبله خریده و به خانه بر می گردد.پوسته و مواد زائد حبوبات را می گیرد آردها را از الک می گذراند سبزی ها را هم پاک می کند آنوقت حبوبات را در دیگی ریخته دیگ را روی اجاق می گذارد تا آش بپزد.
سپس سفره سفید و تمیزی در اطاق می گسترد و با آردی که قبلا خریده است هفت زواله خمیر درست می کند آنگاه هفت دختر نابالغ در کنار سفره قرار می گیرند و از زواله های خمیر برای آش نذری رشته می برند. در حین انجام این عمل صاحب نذر خود نیز از خمیری که برای رشته تهیه شده است دو عروسک یکی به شکل مرد و دیگری به شکل زن می سازد و شکم انها را با اجیل یا بنشن پر می کند و نام عروسکی را که شکل مرد دارد ابودردا و نام عروسک دیگر را زن ابودردا می گذارد.سپس بنشن یا اجیل مخصوص آش را که تا آن موقع نیم پز شده است با سبزی و رشته و سایر مخلفات در دیگ بزرگی می ریزد و عروسک ها را نیز با ملایمت و آرامی در دیگ می اندازد تا خوب بپزد. در این موقع دو رکعت نماز حاجت در پای دیگ می خواند و از زنان نیز هر کسی مرادی داشته باشد پای دیگ می آید و آش را هم می زند.
پس از آنکه آش پخت و برای خوردن آماده شد عروسک ها را از میان دیگ بیرون می کشند و هر یک را جداگانه در کاسه سفالین قرار می دهند و یک قاشق چوبی نیز پهلوی هر یک از عروسکها می گذارند و کاسه ها را با عروسکها و قاشق که میان انهاست به اب روان سر می دهند و می گویند:
درد و بِلای خَنَه رَه سَر دادُم به آب رِوون
پس از انجام این عمل دیگ آش را به زمین می گذارند و قبل از آنکه آش بین فقرا و آشنایان تقسیم شود مقداری از آنرا در ظرفی می ریزند و به مریض می خورانند سپس بقیه اشها را در کاسه یا بشقاب ریخته بین مدعوین و فقرایی که در جلو خانه ازدحام کرده اند تقسیم می کنند.
اگر مریض شفا یافت صاحب نذر باید تا اخر عمر خود یا تا اخر عمر مریض همه سال در روز چهار شنبه اخر صفر آش ابودردا بپزد و بین فقرا و آشنایان تقسم کند ولی اگر پختن آش برای سلامتی و شفای یک نوزاد باشد فقط تا هفت سال یعنی وقتی که طفل پا به سن هشت سالگی بگذارد پخته خواهد شد.
در سال اول بیرون بردن آش نذری از خانه مکروه و بلکه ممنوع است ولی سالهای بعد فرستادن آش بخارج از خانه و تقسم آن بین فقرا و همسایگان مستحب و بسیار پسندیده می باشد.
۱- ابودردا یا ابوالدردا یکی از صحابه حضرت رسول صلی الله علیه و اله و مردی حکیم و بسیار عاقل و دانشمند بوده که بسال ۳۹ هجری قمری فوت نموده است.
۲- مقصود از آجیل در اصطلاح خراسانی ها حبوبات یا بنشن آش است که از هفت چیز تشکیل شده است:نخود و عدس و ماش و لوبیای سفید و لوبیای چیتی و باقالا و مُلک(نوعی دانه بزرگتر از ماش)
۳- ترجمه ساده متنی که هنگام به اب دادن عروسک ها خوانده می شود:
درد و بلای خانه را سر دادم به آب روان
توضیحات:
مطالب درج شده بر گرفته از کتاب عقاید و رسوم مردم خراسان نوشته استاد ابراهیم شکورزاده است
شنبه 17 تیر1385
پیغام نه نه حوا به زنها
بعضی از دوستان از من گله کردند که چرا اینقدر ازخانم ها بدمی گم باور کنید من هیچ پدر کشتگی با خانم ها ندارم حالا برای اینکه ثابت کنم که هیچ مشگلی با خانم ها ندارم یک شعر زیبا رو براتون می نویسم:
پیغام نه نه حوا به زنها
مترس از جنس مرد و های و هویش که همچون طبل خالی هست تویش
اگر مردی بزن بد گفت بی شک نموده گیر پیش او گلویش
چرا جنس زمخت بی قواره بغیر از ما نباشد گفتگویش؟
بپرس از او اگر زن فتنه باشد چرا روز و شبی در جستجویش؟
تو که از جنس زن بیزار هستی بگو از چیست داری آرزویش؟
چرا خوانی رخش را ماه تابان شب یلدا چرا گوئی به مویش؟
جواب این چراها را چه گوید که پیش ما نریزد آبرویش
